Vandaag gaan we in gesprek met een van onze testconsultants, Frank van der Kuur. Naast zijn werk als consultant geeft Frank vorm aan trainingen en het opleidingsplatform van de BQA Academy. Afgelopen jaar ontwikkelde hij het lesmateriaal voor de Certified Test Automation Professional (CTAP) 2.0-opleiding, dat geldt als de standaard voor deze nieuwe versie van de certificering.
In dit interview spreken we met hem over CTAP 2.0: waarom testautomatisering in de praktijk vaak minder oplevert dan gehoopt, wat deze opleiding onderscheidt van andere trainingen en welke keuzes zijn gemaakt in de nieuwe 2.0-versie.
Organisaties investeren al jaren in testautomatisering, maar hebben moeite met het verzilveren van de beloofde waarde. Wat zijn volgens jou de belangrijkste oorzaken?
Dat heeft vooral te maken met de manier waarop testautomatisering wordt benaderd. Vaak wordt testautomatisering ingericht als een op zichzelf staand wondermiddel, terwijl het een geïntegreerd onderdeel zou moeten zijn van het volledige softwarevoortbrengingsproces – van idee en refinement tot en met productie en beheer.
Wat ik daarnaast zie, is dat testautomatisering zich in de praktijk te vaak beperkt tot het automatisch uitvoeren van testgevallen. Daardoor blijven andere toepassingsgebieden onderbelicht, terwijl juist die bredere inzet de toegevoegde waarde aanzienlijk vergroot.
Wat zegt dat volgens jou over hoe testautomatisering wordt aangeleerd en toegepast in de praktijk?
Bij kennisontwikkeling rondom testautomatisering ligt de nadruk vrijwel altijd op tooltraining, meestal met een sterke focus op de uitvoering van testen. Dat is op zichzelf waardevol, maar daarmee is er vaak te weinig aandacht voor het bredere proces en voor andere toepassingsgebieden van testautomatisering.
Testautomatisering omvat meer dan alleen het uitvoeren van tests. Daarnaast spelen naast de technische aspecten ook andere factoren een rol, zoals mens en organisatie. Als er geen aandacht besteed wordt aan de bredere context, krijg je het beeld van testautomatisering als een los instrument, in plaats van een geïntegreerd onderdeel van het kwaliteitsproces. Dat maakt dat testautomatisering in de praktijk vaak minder effectief wordt ingezet en daardoor blijft het nagestreefde succes uit.
CTAP is geen tooltraining, maar wat voor soort training is het dan wel?
CTAP is bedoeld om het gat te dichten tussen algemene testkennis, die je bijvoorbeeld opdoet met opleidingen als TMAP of ISTQB Foundation, en specifieke tooltrainingen. Er zijn veel goede trainingen die ingaan op het gebruik van specifieke tools. Wat daarbij ontbreekt, is dan dat bredere fundament.
De CTAP-opleiding richt zich daarom op centrale modellen die als rode draad door de opleiding lopen. Die modellen gaan over toepassingsgebieden van testautomatisering, over kritische aspecten die succes of falen beïnvloeden en over architectuur – niet alleen technisch, maar ook in relatie tot mensen, processen en organisatie.
Een belangrijk gevolg daarvan is dat de kennis uit CTAP niet gekoppeld is aan één specifieke testautomatiseringstool. De inzichten en denkkaders zijn toepasbaar op iedere situatie, ongeacht het gebruikte framework of technologie.
Er zijn ook andere opleidingen die zich richten op het bredere fundament van testautomatisering, zoals bijvoorbeeld de ISTQB Certified Test Automation Engineer. Waarin onderscheidt CTAP zich ten opzichte van dit soort opleidingen?
Het klopt dat er ook andere opleidingen zijn die testautomatisering breder benaderen. Die leggen in de kern eigenlijk altijd de nadruk op een heel specifiek onderdeel van het fundament, zonder het geheel te behandelen. Bij de genoemde ISTQB training is dat bijvoorbeeld het technische aspect. Denk daarbij aan architectuurprincipes, ontwerpkeuzes en technische structuren.
Met CTAP kiezen we bewust een brede invalshoek door testautomatisering te benaderen als een samenspel van techniek, mens, proces en organisatie. Juist op die snijvlakken ligt het pad naar succes en duurzaamheid van de oplossing. Dat maakt CTAP anders.
Waarom was CTAP toe aan een 2.0-versie?
CTAP heeft zijn oorsprong in Nederland. Met name bij een aantal overheidsorganisaties ontstond sterke behoefte aan een breder fundament onder testautomatisering en een gezamenlijke manier van denken. CTAP 1 heeft een periode gedraaid en werd goed ontvangen, maar leverde ook waardevolle feedback op.
Die feedback is uitgebreid besproken binnen het consortium van experts dat CTAP inhoudelijk draagt. Daarnaast is het vakgebied testautomatisering steeds in beweging en ook dat leidt tot nieuwe inzichten in de toepassing, inrichting en ondersteuning ervan. Dit vormde voor het consortium de aanleiding om de stap naar CTAP 2.0 te zetten.
Waarom ben juist jij benaderd voor de ontwikkeling van het lesmateriaal van CTAP 2.0?
Binnen de BQA Academy zagen we CTAP als een waardevolle uitbreiding van ons opleidingsaanbod. Wij ontwikkelen onze trainingen altijd op basis van eigen lesmateriaal en een duidelijke visie op opleiden. Materiaal ontwikkelen we op basis van eigen kennis en ervaring die we zelf uit de praktijk meenemen.
In de gesprekken die we daarover voerden met het consortium ontdekten we al snel dat onze visie’s goed op elkaar aansloten. Vanuit die overeenkomende visie ben ik gevraagd om het standaard lesmateriaal te ontwikkelen voor deze nieuwe versie van de certificering.
De syllabus vormt het fundament van CTAP 2.0. Hoe heb je die kaders vertaald naar een praktijkgerichte opleiding?
Die vertaalslag begint bij de centrale modellen die de rode draad vormen in de opleiding. Vervolgens maken we die theoretische modellen tastbaar door er op een praktische manier mee aan de slag te gaan. Dit doen we op basis van daadwerkelijke ervaringen en problemen van de deelnemers.
Dat betekent dat we concepten voortdurend verbinden aan herkenbare situaties uit de dagelijkse praktijk. Zo blijft de theorie niet abstract, maar wordt deze direct bruikbaar als hulpmiddel om concrete praktijksituaties beter te begrijpen en effectiever aan te pakken.
Wat is er inhoudelijk nieuw in CTAP 2.0?
CTAP 2.0 bouwt voort op de basis van CTAP 1, maar legt inhoudelijk duidelijk andere accenten. Een belangrijke toevoeging is de AI-module, waarin we niet alleen kijken naar wat AI kan betekenen voor testautomatisering, maar vooral ook naar de impact ervan en hoe je AI op een verantwoorde manier inzet binnen bestaande kaders.
Daarnaast is de focus op het fundament verder aangescherpt. We besteden meer aandacht aan de verschillende toepassingsgebieden van testautomatisering en aan de samenhang daartussen. Architectuur speelt daarin een belangrijke rol, niet alleen vanuit technisch perspectief, maar juist ook in relatie tot proces en organisatie. Ook onderwerpen als testdatamanagement, stakeholdermanagement en het borgen van continuiteit en onderhoudbaarheid zijn nadrukkelijker uitgewerkt.
Het doel daarvan is dat deelnemers niet alleen begrijpen hoe ze testautomatisering kunnen inzetten, maar vooral ook waarom bepaalde dingen werken in de ene context en minder in de andere. Dán kun je de juiste keuzes maken.
Voor wie is CTAP 2.0 bedoeld?
CTAP 2.0 is relevant voor een brede doelgroep: van testers en testengineers tot developers, product owners en managers. Iedereen die testautomatisering beter wil begrijpen en effectiever wil inzetten, haalt waarde uit deze opleiding.
Juist vanwege het brede fundament draagt de opleiding er actief aan bij dat deze doelgroepen elkaar beter begrijpen en dat zij gezamenlijk kunnen werken aan het behalen en vasthouden van langdurig succes op het gebied van testautomatisering.
Wanneer is CTAP 2.0 voor jou persoonlijk geslaagd?
Voor mij is CTAP 2.0 geslaagd als het een net zo vanzelfsprekend onderdeel wordt van het vakgebied als opleidingen als TMAP of ISTQB Foundation. Ik geloof dat CTAP een noodzakelijk fundament biedt om testautomatisering goed en duurzaam toe te passen.
In de basis gebruiken vrijwel alle opleiders jouw CTAP 2.0-lesmateriaal als standaard. Waarom zou je de opleiding dan toch juist bij BQA Academy moeten volgen?
Bij BQA Academy zien we een opleiding als meer dan een paar dagen college. Hoewel het lesmateriaal voor CTAP 2.0 de inhoudelijke basis vormt, zit het onderscheid volgens mij juist in de manier waarop die inhoud wordt overgebracht en geborgd. Dat gaat veel verder dan alleen het lesmateriaal.
Door persoonlijke begeleiding, aanvullend materiaal, geavanceerde oefen- en leeromgevingen én blijvend toegang tot het lesmateriaal gaan we veel verder dan het reguliere klassikale programma. Daarmee zorgen we ervoor dat CTAP niet alleen wordt gevolgd, maar ook daadwerkelijk wordt verankerd in de praktijk. Juist dat maakt volgens mij het verschil.
Wat zijn de vervolgstappen nu het CTAP 2.0 uit is?
Een belangrijke vervolgstap voor mij is de ambitie om de inhoud van het lesmateriaal ook te vertalen naar een losstaand boek. Daarmee wil ik de modellen, theorieën en praktische inzichten uit de opleiding vastleggen als verdiepend naslagwerk voor deelnemers en professionals in hun dagelijkse praktijk.
Daarnaast zie ik AI als een volwaardige vervolgopleiding met een eigen certificering, die logisch voortbouwt op het fundament van CTAP. Het gebruik van AI binnen testautomatisering ontwikkelt zich razendsnel, maar breed gedragen en goede opleidingen blijven nog achter. Ik denk dat deze ontwikkeling vraagt om een zelfstandige opleiding waarin we dieper ingaan op kansen, risico’s en toepassingsmogelijkheden. Ook nu weer vanuit een tool-onafhankelijk perspectief en met aandacht voor techniek, mens, proces en organisatie.
Tot slot blijft testautomatisering natuurlijk continu in beweging. Dat betekent dat we de ontwikkelingen scherp in de gaten moeten houden en, waar nodig, blijven doorontwikkelen op het CTAP-fundament met nieuwe updates.